HAŞİM YAPI PROJE
  EMNİYETLİ - EKONOMİK VE ESTETİK ÇÖZÜMLER
Faaliyet Alanları
Onarım & Güçlendirme
Betonarme Yapılar
Çelik Yapılar
 
Onarım & Güçlendirme
6.Taşıyıcı Sistem Güçlendirme Yöntemleri

Mevcut bir binanın güçlendirilmesi genel olarak perde eklenmesiyle yapılır. Taşıyıcı sistem bir bütün olarak güçlendirilirken, bazı elemanlarda kapasite eksikliği görülebilir ve bunların ayrıca güçlendirilmesi yoluna gidilir. Ancak, böyle bir durumda bu elemanları taşıyıcı sistemin incelenmesinde el verdiği ölçülerde kapasite tasarımı kurallarını kullanarak, olabildiğince elemanların mevcut durumlarının kabul edilebilir olmasına gayret edilmelidir. Kapasite tasarımı elemanların etkileri kapasiteleri oranında, denge şartlarının sağlanması koşuluyla paylaşmaları olarak görülebilir. Taşıyıcı sistem çözümü günümüzde bilgisayar programları yardımıyla yapılmaktadır. Bu durumda eleman kesit etkilerinin kapasiteye uygun duruma getirilmesi ve aynı zamanda denge koşullarının sağlanması, taşıyıcı sistem çözümlemesinde, elemanların atalet momentlerinin değiştirilmesi ile yapılabilir. Örneğin, bir elemanda meydana gelen eğilme momenti kesitin kapasitesinin üstünde elde edilmişse , söz konusu kesitin atalet momentini azaltarak, dış yüklerden oluşan eğilme momentini kapasite düzeyine indirmek mümkün olabilir. Ancak, bu durumda diğer kesitlerde etkilerin artabileceği ve böyle bir dağılımın gerçekleşmesi için, kesitin plastik şekildeğiştirmeler yaptığı, sınırlı da olsa belli bir sünekliğe sahip olduğu kabul edilir. Bu ise, kesitte sağlanan süneklikle ilgili olduğu gibi, gerçek durumda bu kesit bölgesinde oluşacak çatlama ve hasarların kabul edilmesine karşı gelir. Bu durum özellikle, güçlendirme perdesine birleşen kirişlerin kapasiteleri üstünde zorlanması şeklinde ortaya çıkar. Bunun gibi güçlendirme perdesi eklendiği halde mevcut kolonlardaki etkilerin kesit kapasitesini aşması da bu tür işlemle çözülebilir. Mevcut binaların deprem güvenliği yeni perdeler eklenmesiyle arttırılabilir. Perdeler uygun düzenlendiğinde deprem etkisinin büyük bir kısmına karşı koyarak, mevcut sistemin yükünü önemli ölçüde azaltırlar. Ancak, bu durumda mevcut taşıyıcı sistemin deprem davranışının tamamen değişebileceği unutulmamalıdır.

a. Kirişlerin Güçlendirilmesi
Dayanımı yeterli olmayan kirişler değişik şekilde güçlendirilir. Bu işlem sırasında komşu kolonları da göz önüne alarak kolona göre daha güçlü kiriş türünden bir birleşim bölgesinin meydana getirilmemesine özen gösterilmelidir. Yeterli açıklık donatısına sahip olmayan kirişlerde alttan çelik şeritler veya lif takviyeli karbon levha yapıştırılarak ilgili çatlaklar onarılıp kiriş güçlendirilebilir. Lif takviyeli karbon levha uygulaması yan yüzlere de yapılarak, kayma donatısı eksikliği giderilebilir ve ilgili çatlaklar onarılabilir. Bu amaçla sıva tabakasının kaldırılması, beton yüzeyinin pürüzlendirilmesi gerekir.

Kirişler, gerekli durumda bir veya iki tarafından genişletilerek güçlendirilebilir. Mevcut ve yeni betonun pürüzlendirilmesini sağlamak amacıyla, mevcut betondaki beton örtü tabakasının kaldırılması ve yüzeyin temizlenmesi gerekir. Donatı düzeninde uygun kenetlenme; bindirme boyu, kaynak veya kenetlenme plakaları kullanılmasıyla sağlanmalıdır. Yeni donatılar döşemedeki deliklerden geçerek kirişi çevreleyen etriyelerle sarılmalıdır. Döşeme delikleri güçlendirme kirişine beton dökmek için de kullanılabilir.

Kiriş güçlendirilmesinin uygulaması zor olduğu için, güçlendirmeye ihtiyaç duyulmaması için, kapasite tasarım kuralları kullanılması önemle tavsiye edilir.

b. Kolonların Güçlendirilmesi ( Mantolama )
Kapasitesi yetersiz bir kolonun taşıma kapasitesi kesit alanının büyütülmesiyle ve yeni boyuna donatılar ilave edilerek arttırılabilir. Buna karşılık kesme kuvveti dayanımı ve sünekliği, enine donatının sıklaştırılmasıyla gerçekleştirilir. Kolonun taşıma gücü çelik şeritler kullanılarak arttırılırsa da, yaygın olarak kullanılan yöntem kolonun mantolanmasıdır. Mantolama ile mevcut kolona, beton kesiti ve donatı eklenir. Mevcut ve yeni kesitin bütünleşmesini sağlamak için ara yüzün pürüzlendirilmesi gereklidir. Donatının ve betonun kolayca yerleşmesini sağlamak için, manto kalınlığı, tek(çift) etriye durumunda 150 mm (200 mm) den az olmamalıdır. Gerçekte de böyle bir manto kalınlığı kesitin kapasitesinin önemli ölçüde artmasına sebep olur. Manto uygulamasında beton kesit kalınlığının az olması sebebiyle mutlaka vibratör kullanılmalıdır. Uygulamadaki duruma göre kolon bir, iki, üç ve dört tarafından mantolanabilir. (Şekil 1) . Ancak, tüm çevreyi saran bir mantolama tercih edilmelidir. Bu suretle mevcut ve yeni beton arasında tam bir kuvvet iletişimi sağlanabilir. Dört tarafdan mantolamada yüz pürüzlendirilmesi genellikle yeterli olursa da, büyük etkiler söz konusu olduğunda beton örtü tabakasının kaldırılması uygun olur. Bir, iki ve üç taraflı mantolamada, mevcut kolonla manto kısmının bütünleşmesine özen gösterilmelidir. Bu amaçla mevcut kolonun boyuna donatısının ve etriyesinin meydana çıkarılarak, yeni etriyelerin bunlara doğrudan veya bir bağ parçası ile kaynaklanması gerekir.

Şekil 1. Kolonun mantolama ile güçlendirilmesine değişik örnekler
 
Mantolama ile kolon rijitliğinin dolayısıyla taşıyıcı sistemde iç kuvvet dağılımının değişeceği unutulmamalıdır. Kolon mantosunun kolon kiriş birleşim bölgesini sarması ve donatıdaki çekme ve basınç kuvvetlerini temele aktarması için donatının temele kenetlenmesi önemlidir. Genellikle bir katta kolon mantolanmasına ihtiyaç varsa, mantolama temele kadar inmeli ve manto donatısı temele filizlerle bağlanmalıdır. Kolonun mantolanması ile değişen rijitlik, daha büyük deprem momentlerinin kolonda dolayısıyla temelde oluşmasına yol açar. Bu durumda temelin de incelenmesi ve gerekiyorsa güçlendirilmesi sözkonusu olabilir.
 
c. Betonarme Perdelerle Güçlendirme
Betonarme perdelerle güçlendirmede, mevcut sistemin kapasite bakımından deprem güvenliği arttırılırken, taşıyıcı sistemdeki yanal yerdeğiştirmeler de sınırlandırılır. Güçlendirme için öngörülen yeni perdeler tüm taşıyıcı sistemin rijitliğini arttıracağı için, genellikle binaya gelen toplam deprem kuvveti de artar ve etkiler sistemde değişik bir dağılımla ortaya çıkar. Güçlendirme perdelerinin bina içinde düzgün dağıtılmasıyla, etkilerin belirli bölgede yığılması ve istenmeyen burulma etkilerinin meydana gelmesi önlenebilir.
 
Perde ile güçlendirmede, perde yerlerinin seçiminde banyo hacimlerine ve tesisat bağlantılarına bitişik olmamasına özen gösterilmelidir. Güçlendirme perdesinin olabildiğince bütün katlarda boyu değiştirilerek bile olsa devam ettirilmelidir.

Güçlendirme perdeleri her iki doğrultuda en az ikişer tane bulunmalıdır. Binanın kat adedinin ve plandaki alanının küçük olması durumunda perde sayısı üçe de indirilebilir. Perdenin iki kolon arasında bulunması tercih edilmelidir. Böylece perde uç bölgelerinin oluşturulması kolay olur. Bazı durumlarda bir taraftan bir kolona birleşmesi kabul edilebilir. Bu durumda diğer tarafta perde ucu düzenlenmelidir.

Özellikle büyük alanlı yüksek binalarda perde sayısının çok ve perdelerin küçük seçilmesi tavsiye edilir. Bu suretle binada yayılı oluşan deprem etkilerinin yayılı biçimde alınması sağlanır. Perdelerin az sayıda ve büyük olması, mevcut kolonlardaki etkileri en alt seviyeye indirecek, mevcut olan bir kapasitenin kullanılması mümkün olmayacak ve çok zorlanan güçlendirme perdelerinin boyutlandırılmasında sorunlar meydana gelebilir. Deprem etkilerinin temele çok az sayıdaki noktada iletilmesi de temelin düzenlenmesinde de zorluklara sebep olur.

Güçlendirme perdeleri rijitlikleri nedeniyle deprem kuvvetinin önemli bir kısmını alırlar. Buna karşılık sistem yükünü aldıktan sonra ilave edildikleri için, normal kuvvetleri kendi ağırlıklarından ibarettir. Sadece daha sonra gelecek düşey yüklerin taşınmasında katkıda bulunurlar. Normal kuvveti küçük, eğilme momenti büyük olan perdelere temel düzenlenmesi, temel altı büyük çekme gerilmelerinden dolayı zorluk oluşturur. Bu durumda komşu kolonları da içerecek şekilde sürekli veya plak temel düzenlenmesi ile kolonların normal kuvvetlerinden faydalanılarak zeminde oluşan çekme gerilmeleri önlenebilir.

 
Sitemap  
 
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Hakkımızda | Faaliyet Alanları | Referanslar | İletişim | İnsan Kaynakları | Bağlantılar | Anasayfa
www.hasimyapi.com web sitesindeki yazılı ve görsel içeriğin tüm telif hakları HAŞİM YAPI PROJE - KAZIM AHMET HAŞİM'e aittir ve izinsiz olarak kopyalanması ve/veya kullanılması yasalara aykırıdır.